|
TAG: magično, bilje, biljka |
Iz bašte Sulejmana Veličanstvenog
Istorija lala ispunjena je, poput dobrog krimi romana, manipulacijama, krađom, ljubavlju i mržnjom, iznenadnim bogatstvom i bankrotom… Iako je ovaj cvet danas simbol Holandije, on niti potiče sa njene teritorije, niti je oduvek bio predmet obožavanja njenih stanovnika.
Ipak, do porekla ovog divnog cveta nije lako doći. Prvi tragovi datiraju iz 12. veka, a istoričari su uspeli da ustanove da lale rastu već hiljadama godina, u koridoru koji se prostire duž 40 stepena geografske širine, između severne Kine i južne Evrope. Ipak, prva „groznica“ vezana za ovaj cvet dogodila se u oblastima koje danas pripadaju Turskoj. Da bismo shvatili njene razmere moramo da se vratimo u doba Otomanske imperije i vladavinu, koga drugog do Sulejmana Veličanstvenog (1494-1566). Lale su tada već uveliko bile kultivisana biljka, uzgajana za zadovoljstvo sultana i njegove pratnje. Nešto kasnije, tokom vladavine Ahmeda III (1703-1730), lala je postala opšteprihvaćen simbol bogatstva i prestiža, a ovaj period je kasnije nazvan „Doba lala“ (1718 – 1730). To je period mirnog razvoja, napredak države bio je vidljiv na svakom koraku, a zahvaljujući velikoj popularnosti koju je ovaj cvet uživao u tom periodu on se i naziva Dobom lala. U Turskoj su tada postojali strogi propisi vezani za gajenje i prodaju ovog cveta. Tako, na primer, tokom vladavine Sultana Ahmeda III bilo je zabranjeno kupovati i prodavati lale izvan prestonice, a ovaj zločin kažnjavan je progonstvom. Nije bilo neobično u to doba čuti komentar i da je lala vrednija od ljudskog života.
Festivali za vreme punog meseca
Oko 1700. godine u Turskoj su, kako se veruje, počeli da se organizuju i prvi festivali koji su održavani tokom noći kada je mesec pun. Lale su bile izložene u stotinama luksuzno izrađenih vaza, u kristalnim fenjerima prelamala se obojena svetlost koja se odbijala od cvetova u baštama duž kojih su bili izloženi volijeri i kavezi sa kanarincima i slavujima koji su pevali oduševljenim gostima. Da bi romantika bila potpuna, od gostiju je, navodno, traženo da se odevaju u boje koje će se skladno uklapati sa bojom cvetova.
Lale su u Evropu stigle tokom druge polovine 16. veka, smatra se prvo u ruke upravnika Kraljevskih medicinskih bašti u Pragu. Ovaj događaj smatra se i zvaničnim dolaskom lala na tlo Evrope.
Nešto ranije, oko 1593, lekar i botaničar Klusius stigao je u Holadniju da preuzme mesto upravnika Lajdenskih vrtova. Iako su oni već bili zasađeni brižljivo odabranim biljem, potrebnim prvenstveno za medicinska istraživanja, Klusius je sa sobom doneo veliku kolekciju lala (priča kaže da je to bila jedna od najimpresivnjiih kolekcija na zapadu Evrope toga vremena), i lukovice je posadio u bašti. Istorija dalje kaže da je Klusius bio sebičan baštovan koji je ljubomorno čuvao svoje lale, odbijajući da sa bilo kim podeli ove divne cvetove. Kao što to obično biva kad je nešto zabranjeno i u ovom slučaju lale su postale predmet čežnje i ubrzo su provalnici koji su ih krali postali stalni posetioci bašte. Ovaj postupak je, kaže priča, toliko užasnuo Klusiusa da je odustao od gajenja lala i više nikad nije hteo da ima bilo kakve veze sa njima.
Bilo kako bilo, lale su tada oslobođene iz okova botaničke bašte i tulipomanija u Holandiji je počela, a traje do današnjih dana. |
